階数・像・核と線形写像・行列との関係

階数・像・核と線形写像・行列との関係
体\(K\)上で考える。

(1)線形写像の像の定義

ベクトル空間\(V\)とベクトル空間\(W\)があり、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(W\)の部分集合
\[ \im f:=\left\{ f\left(\boldsymbol{x}\right)\in W;\boldsymbol{x}\in V\right\} \] を\(f\)の像という。
像は\(W\)の部分空間となっている。

(2)線形写像の核(カーネル)の定義

ベクトル空間\(V\)とベクトル空間\(W\)があり、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(V\)の部分集合
\[ \ker f:=\left\{ \boldsymbol{x}\in V;f\left(\boldsymbol{x}\right)=\boldsymbol{0}_{W}\right\} \] を\(f\)の核またはカーネルという。
核は\(V\)の部分空間となっている。

(3)線形写像の余像の定義

ベクトル空間\(V\)とベクトル空間\(W\)があり、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(V\)の部分集合
\[ \mathrm{coim}f:=V/\ker f \] を\(f\)の余像という。
余像は部分空間\(\ker f\)の商空間なのでベクトル空間となっている。

(4)線形写像の余核の定義

ベクトル空間\(V\)とベクトル空間\(W\)があり、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(W\)の部分集合
\[ \mathrm{coker}f:=W/\im f \] を\(f\)の余核という。
余核は部分空間\(\im f\)の商空間なのでベクトル空間となっている。

(5)行列の像の定義

\(m\times n\)行列\(A\)があるとき、\(\boldsymbol{x}\in K^{n}\)として\(A\boldsymbol{x}\)全体を\(A\)の像といい、\(\im A\)で表す。
すなわち、
\[ \im A=\left\{ A\boldsymbol{x}\in K^{m};\boldsymbol{x}\in K^{n}\right\} \] である。
\(A\)を行基本変形したものを\(A'\)とすると\(\im A=\im A'\)となる。

(6)行列の核(カーネル)の定義

\(m\times n\)行列\(A\)があるとき、\(\boldsymbol{x}\in K^{n}\)として\(A\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}\)を満たす\(\boldsymbol{x}\)全体を\(A\)のカーネルといい、\(\ker A\)で表す。
すなわち、
\[ \ker A=\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};A\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}\right\} \] \(A\)を行基本変形したものを\(A'\)とすると\(\ker A=\ker A'\)となる。

(7)写像の階数の定義

\(V,W\)を有限次元ベクトル空間として、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(f\)の階数を
\[ \rank f=\dim\im f \] で定義する。

(8)写像の退化次数の定義

\(V,W\)を有限次元ベクトル空間として、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があるとき、\(f\)の退化次数を
\[ \null f=\dim\ker f \] で定義する。

(9)行列の階数と像の次元の関係

行列の階数と像の次元には次の関係がある。
\[ \rank A=\dim\im A \]

(10)行列の退化次数と核の次元の関係

行列の退化次数と核の次元には次の関係がある。
\[ \null A=\dim\ker A \]

(11)写像と表現行列の階数の関係

ベクトル空間\(V,W\)を有限次元として、線形写像\(f:V\rightarrow W\)があり表現行列を\(A_{f}\)とすると、
\[ \rank f=\rank A_{f} \] となる。
行列の階数は簡約化した行列の主成分のある列の数であり、退化次数は主成分のない列の数となる。
例えば行列\(A\)を簡約化した行列\(B\)が
\[ B=\left(\begin{array}{ccccc} 1 & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 1\\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) \] の場合は\(\rank A=\rank B=3,\null A=\null B=2\)となる。
行列
\[ \left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right) \] の像を求める。
\begin{align*} \left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right)\left(\begin{array}{c} x\\ y \end{array}\right) & =\left(\begin{array}{c} x+2y\\ 2x+4y \end{array}\right)\\ & =\left(\begin{array}{c} 1\\ 2 \end{array}\right)x+\left(\begin{array}{c} 2\\ 4 \end{array}\right)y\\ & =\left(\begin{array}{c} 1\\ 2 \end{array}\right)\left(x+2y\right) \end{align*} となるので、
\begin{align*} \im\left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right) & =\left\{ \left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right)\boldsymbol{x};\boldsymbol{x}\in\mathbb{C}^{2}\right\} \\ & =\left\{ \left(\begin{array}{c} 1\\ 2 \end{array}\right)c;c\in\mathbb{C}\right\} \end{align*} となる。
次に核を求める。
\[ \left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right)\left(\begin{array}{c} x\\ y \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} 0\\ 0 \end{array}\right) \] となる\(\left(x,y\right)\in\mathbb{C}^{2}\)を求める。
\begin{align*} \ker\left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 2 & 4 \end{array}\right) & =\ker\left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 1 & 2 \end{array}\right)\\ & =\ker\left(\begin{array}{cc} 1 & 2\\ 0 & 0 \end{array}\right)\\ & =c\left(\begin{array}{c} -2\\ 1 \end{array}\right)\cmt{c\in\mathbb{C}} \end{align*} となる。

(1)

像は\(W\)の部分空間になっている証明
\(\boldsymbol{0}_{V}\in V\)なので\(\boldsymbol{0}_{W}=f\left(\boldsymbol{0}_{V}\right)\in\im f\)となる。
\(\boldsymbol{x},\boldsymbol{y}\in V\)のとき\(f\left(\boldsymbol{x}\right),f\left(\boldsymbol{y}\right)\in\im f\)とすると、\(f\)は線形写像なので\(f\left(\boldsymbol{x}\right)+f\left(\boldsymbol{y}\right)=f\left(\boldsymbol{x}+\boldsymbol{y}\right)\in\im f\)となる。
\(c\in K,\boldsymbol{x}\in V\)のとき\(f\left(\boldsymbol{x}\right)\in\im f\)とすると\(cf\left(\boldsymbol{x}\right)=f\left(c\boldsymbol{x}\right)\in\im f\)となる。
これらより、\(\im f\)は\(W\)の部分空間になっている。

(2)

核は\(V\)の部分空間になっている証明
\(\boldsymbol{0}_{V}\in V\)で\(f\left(\boldsymbol{0}_{V}\right)=\boldsymbol{0}_{W}\)となるので\(\boldsymbol{0}_{V}\in\ker f\)となる。
\(\boldsymbol{x},\boldsymbol{y}\in\ker f\)のとき\(f\left(\boldsymbol{x}+\boldsymbol{y}\right)=f\left(\boldsymbol{x}\right)+f\left(\boldsymbol{y}\right)=\boldsymbol{0}_{W}+\boldsymbol{0}_{W}=\boldsymbol{0}_{W}\)となるので\(\boldsymbol{x}+\boldsymbol{y}\in\ker f\)となる。
\(c\in K,\boldsymbol{x}\in\ker f\)のとき、\(f\left(c\boldsymbol{x}\right)=cf\left(\boldsymbol{x}\right)=c\boldsymbol{0}_{W}=\boldsymbol{0}_{W}\)となるので、\(c\boldsymbol{x}\in\ker f\)となる。
これらより、\(\ker f\)は\(V\)の部分空間になっている。

(9)

行列\(A\)を\(m\times n\)行列として、列ベクトルを使うと\(A=\left(\boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\cdots,\boldsymbol{a}_{n}\right)\)と表される。
また、\(A\)を行基本変形をした簡約化した行列\(B\)は列ベクトルを使うと\(B=\left(\boldsymbol{b}_{1},\boldsymbol{b_{2}},\cdots,\boldsymbol{b}_{n}\right)\)と表される。
このとき、\(\rank A=r\)として、\(B\)の主成分をもつ列を左から順に\(\boldsymbol{b}_{j_{1}},\boldsymbol{b}_{j_{2}},\cdots,\boldsymbol{b}_{j_{r}}\)とすると、\(\left(\boldsymbol{b}_{j_{u}}\right)_{v}=\delta_{u,v}=\left(\boldsymbol{e}_{u}\right)_{\nu}\)より\(\boldsymbol{b}_{j_{u}}=\boldsymbol{e}_{u}\)となる。
\(A\)の像は
\begin{align*} \im A & =\left\{ A\boldsymbol{x};\boldsymbol{x}\in K^{n}\right\} \\ & =\left\{ \left(\boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\cdots,\boldsymbol{a}_{n}\right)\left(x_{1},x_{2},\cdots,x_{n}\right)^{T};\left(x_{1},x_{2},\cdots,x_{n}\right)\in K^{n}\right\} \\ & =\left\{ \sum_{k=1}^{n}\boldsymbol{a}_{k}x_{k};\left(x_{1},x_{2},\cdots,x_{n}\right)\in K^{n}\right\} \\ & =\left\langle \boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\cdots,\boldsymbol{a}_{n}\right\rangle \end{align*} となり、行基本変形をしても生成される空間の次元は変わらないので、
\[ \dim\left\langle \boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\cdots,\boldsymbol{a}_{n}\right\rangle =\dim\left\langle \boldsymbol{b}_{j_{1}},\boldsymbol{b}_{j_{2}},\cdots,\boldsymbol{b}_{j_{r}}\right\rangle \] となる。
これより、
\begin{align*} \dim\im A & =\dim\left(\left\langle \boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\cdots,\boldsymbol{a}_{n}\right\rangle \right)\\ & =\dim\left(\left\langle \boldsymbol{b}_{j_{1}},\boldsymbol{b}_{j_{2}},\cdots,\boldsymbol{b}_{j_{r}}\right\rangle \right)\\ & =\dim\left(\left\langle \boldsymbol{e}_{1},\boldsymbol{e}_{2},\cdots,\boldsymbol{e}_{r}\right\rangle \right)\\ & =r\\ & =\rank A \end{align*} となるので与式は成り立つ。

(10)

退化次数の定義より、明らかに成り立つ。

(11)

\(V\)の基底を\(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{n}\)として、\(W\)の基底を\(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{m}\)とする。
このとき、\(A_{f}=\left(a_{i,j}\right)\)とすると\(f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right)=\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}a_{j,k}\)なので、\(f\)の階数は、
\begin{align*} \rank f & =\dim\im f\\ & =\dim\left\{ f\left(\boldsymbol{v}\right);\boldsymbol{v}\in V\right\} \\ & =\dim\left\{ f\left(\sum_{k=1}^{n}x_{k}\boldsymbol{v}_{k}\right);\left(x_{1},x_{2},\cdots,x_{n}\right)\in K^{n}\right\} \\ & =\dim\left\{ \sum_{k=1}^{n}x_{k}f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right);\boldsymbol{x}\in K^{n}\right\} \\ & =\dim\left\{ \sum_{k=1}^{n}x_{k}\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}a_{j,k};\boldsymbol{x}\in K^{n}\right\} \\ & =\dim\left\{ \sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}\sum_{k=1}^{n}a_{j,k}x_{k};\boldsymbol{x}\in K^{n}\right\} \\ & =\dim\left\{ \sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}\left(A_{f}\boldsymbol{x}\right)_{j};\boldsymbol{x}\in K^{n};\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}\left(A_{f}\boldsymbol{x}\right)_{j}=\boldsymbol{0}\right\} \cmt{\because n=\dim\im A+\dim\ker A}\\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};A_{f}\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}\right\} \cmt{\because w_{1},w_{2},\cdots,w_{m}\text{は基底なので1次独立}}\\ & =n-\dim\ker A_{f}\\ & =\rank A_{f} \end{align*} となる。
従って与式は成り立つ。

(11)-2

先に次元定理を使うとこのようになる。
\(V\)の基底を\(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{n}\)として、\(W\)の基底を\(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{m}\)とする。
このとき、\(A_{f}=\left(a_{i,j}\right)\)とすると\(f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right)=\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}a_{j,k}\)なので、\(f\)の階数は、
\begin{align*} \rank f & =\dim\im f\\ & =n-\dim\ker f\\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{v}\in V;f\left(\boldsymbol{v}\right)=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \left(x_{1},x_{2},\cdots,x_{n}\right)\in K^{n};f\left(\sum_{k=1}^{n}x_{k}\boldsymbol{v}_{k}\right)=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};\sum_{k=1}^{n}x_{k}f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right)=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};\sum_{k=1}^{n}x_{k}\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}a_{j,k}=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}\sum_{k=1}^{n}a_{j,k}x_{k}=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};\sum_{j=1}^{m}\boldsymbol{w}_{j}\left(A_{f}\boldsymbol{x}\right)_{j}=\boldsymbol{0}\right\} \\ & =n-\dim\left\{ \boldsymbol{x}\in K^{n};A_{f}\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}\right\} \cmt{\because w_{1},w_{2},\cdots,w_{m}\text{は基底なので1次独立}}\\ & =n-\dim\ker A_{f}\\ & =\rank A_{f} \end{align*} となる。
従って与式は成り立つ。
スポンサー募集!

ページ情報
タイトル
階数・像・核と線形写像・行列との関係
URL
https://www.nomuramath.com/otdc1339/
SNSボタン