表現行列の定義とベクトルの成分
表現行列の定義とベクトルの成分
このとき、線形写像\(f:V\rightarrow W\)に対し、
\[ \left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)=\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A \] を満たす\(n\times m\)行列の\(A\)を\(f\)の表現行列という。
\(\boldsymbol{x}\in V\)に対し\(f\left(\boldsymbol{x}\right)=\boldsymbol{y}\)として
\[ \boldsymbol{x}=\sum_{k=1}^{m}x_{k}\boldsymbol{v}_{k} \] \[ \boldsymbol{y}=\sum_{k=1}^{n}y_{k}\boldsymbol{w}_{k} \] とすると、ベクトルの成分は
\[ \left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right)=A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \] となる。
(1)表現行列の定義
\(m\)次元ベクトル空間\(V\)と基底\(\left\{ \boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{m}\right\} \)、\(n\)次元ベクトル空間\(W\)と基底\(\left\{ \boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right\} \)がある。このとき、線形写像\(f:V\rightarrow W\)に対し、
\[ \left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)=\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A \] を満たす\(n\times m\)行列の\(A\)を\(f\)の表現行列という。
(2)ベクトルの成分
線形写像\(f:V\rightarrow W\)の表現行列を\(A\)とする。\(\boldsymbol{x}\in V\)に対し\(f\left(\boldsymbol{x}\right)=\boldsymbol{y}\)として
\[ \boldsymbol{x}=\sum_{k=1}^{m}x_{k}\boldsymbol{v}_{k} \] \[ \boldsymbol{y}=\sum_{k=1}^{n}y_{k}\boldsymbol{w}_{k} \] とすると、ベクトルの成分は
\[ \left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right)=A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \] となる。
(1)表現行列の解説
任意の\(\boldsymbol{x}\in V\)に対し、線形写像\(f\)で写すと\(f\left(\boldsymbol{x}\right)=\boldsymbol{y}\)となり、\(\boldsymbol{x}=\sum_{k=1}^{m}x_{k}\boldsymbol{v}_{k},\boldsymbol{y}=\sum_{k=1}^{n}y_{k}\boldsymbol{w}_{k}\)と表すことができ、\begin{align*} \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right) & =\sum_{k=1}^{n}y_{k}\boldsymbol{w}_{k}\\ & =\boldsymbol{y}\\ & =f\left(\boldsymbol{x}\right)\\ & =f\left(\sum_{k=1}^{m}x_{k}\boldsymbol{v}_{k}\right)\\ & =\sum_{k=1}^{m}x_{k}f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right)\\ & =\left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \end{align*} となる。
また、\(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\)は基底なので、ある\(n\times m\)行列\(A\)が存在し、
\[ \left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)=\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A \] と表すことができる。
これより、
\begin{align*} \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right) & =\left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right)\\ & =\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \end{align*} となり、移項すると、
\[ \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\left(\left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right)-A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right)\right)=0 \] となり、\(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\)は基底より1次独立であるので、
\[ \left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right)-A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right)=O_{n,1} \] となる。
これより、
\[ A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right) \] となる。
(2)
表現行列は基底に依存します。また、標準基底では、線形写像の行列表示と表現行列とが一致します。
これを示す。
\(K\)上の有限次元ベクトル空間\(V,W\)があるとき、次元を\(\dim V=m,\dim W=n\)とすると、\(V\simeq K^{m},W\simeq K^{n}\)なので、\(K^{m}\)と\(K^{n}\)で考える。
\(K\)上ベクトル空間\(K^{m},K^{n}\)があり、\(K^{m}\)の基底を\(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{m}\)、\(K^{n}\)の基底を\(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\)として、\(n\times m\)行列\(B\)を用いて線形写像を\(f_{B}:K^{m}\rightarrow K^{n},\boldsymbol{x}\mapsto f_{B}\left(\boldsymbol{x}\right)=B\boldsymbol{x}\)とする。
このとき、この線形写像の表現行列を\(A\)とすると、
\[ \left(f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)=\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A \] となり、
\begin{align*} \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A & =\left(f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f_{B}\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)\\ & =\left(B\boldsymbol{v}_{1},B\boldsymbol{v}_{2},\cdots,B\boldsymbol{v}_{m}\right)\\ & =B\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{m}\right) \end{align*} となる。
ここで、\(\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\)は基底なので逆行列\(\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)^{-1}\)が存在するので、
\[ A=\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)^{-1}B\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{m}\right) \] となるので、表現行列\(A\)は基底の取り方により異なる。
また、\(K^{m}\)と\(K^{n}\)の基底を標準基底にとると、
\begin{align*} \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right) & =\left(\begin{array}{cccc} \delta_{1,1} & \delta_{2,1} & \cdots & \delta_{n,1}\\ \delta_{1,2} & \delta_{2,2} & \cdots & \delta_{n,2}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ \delta_{1,n} & \delta_{2,n} & \cdots & \delta_{n,n} \end{array}\right)\\ & =\left(\begin{array}{cccc} \delta_{1,1} & \delta_{1,2} & \cdots & \delta_{1,n}\\ \delta_{2,1} & \delta_{2,2} & \cdots & \delta_{2,n}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ \delta_{n,1} & \delta_{n,2} & \cdots & \delta_{n,n} \end{array}\right)\\ & =I_{n} \end{align*} となり、同様に、
\[ \left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2},\cdots,\boldsymbol{v}_{m}\right)=I_{m} \] となる。
これより、
\begin{align*} A & =I_{n}^{-1}BI_{m}\\ & =B \end{align*} となるので、標準基底では線形写像の行列表示\(B\)と表現行列\(A\)は一致する。
(1)
行列\[ A=\left(\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1\\ 1 & 1 & 0 \end{array}\right) \] を用いて線形写像を\(f_{A}:K^{3}\rightarrow K^{2},\boldsymbol{x}\mapsto f_{A}\left(\boldsymbol{x}\right)=A\boldsymbol{x}\)と表せるとする。
始域\(K^{3}\)の基底を
\[ \boldsymbol{u}_{1}=\left(\begin{array}{c} 1\\ 0\\ 0 \end{array}\right),\boldsymbol{u}_{2}=\left(\begin{array}{c} 0\\ 0\\ 1 \end{array}\right),\boldsymbol{u}_{2}=\left(\begin{array}{c} 0\\ 1\\ 0 \end{array}\right) \] として、終域\(K^{2}\)の基底を
\[ \boldsymbol{v}_{1}=\left(\begin{array}{c} 1\\ 0 \end{array}\right),\boldsymbol{v}_{2}=\left(\begin{array}{c} 0\\ 1 \end{array}\right) \] とすると、
\begin{align*} f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{1}\right) & =A\boldsymbol{u}_{1}\\ & =\left(\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1\\ 1 & 1 & 0 \end{array}\right)\left(\begin{array}{c} 1\\ 0\\ 0 \end{array}\right)\\ & =\left(\begin{array}{c} 1\\ 1 \end{array}\right)\\ & =\boldsymbol{v}_{1}+\boldsymbol{v}_{2}\\ & =\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2}\right)\left(\begin{array}{c} 1\\ 1 \end{array}\right) \end{align*} \begin{align*} f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{2}\right) & =A\boldsymbol{u}_{2}\\ & =\left(\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1\\ 1 & 1 & 0 \end{array}\right)\left(\begin{array}{c} 0\\ 0\\ 1 \end{array}\right)\\ & =\left(\begin{array}{c} 1\\ 0 \end{array}\right)\\ & =\boldsymbol{v}_{1}\\ & =\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2}\right)\left(\begin{array}{c} 1\\ 0 \end{array}\right) \end{align*} \begin{align*} f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{3}\right) & =A\boldsymbol{u}_{3}\\ & =\left(\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1\\ 1 & 1 & 0 \end{array}\right)\left(\begin{array}{c} 0\\ 1\\ 0 \end{array}\right)\\ & =\left(\begin{array}{c} 0\\ 1 \end{array}\right)\\ & =\boldsymbol{v}_{2}\\ & =\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2}\right)\left(\begin{array}{c} 0\\ 1 \end{array}\right) \end{align*} となる。
これより、
\[ \left(f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{1}\right),f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{2}\right),f_{A}\left(\boldsymbol{u}_{3}\right)\right)=\left(\boldsymbol{v}_{1},\boldsymbol{v}_{2}\right)\left(\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 0\\ 1 & 0 & 1 \end{array}\right) \] となり表現行列は
\[ \left(\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 0\\ 1 & 0 & 1 \end{array}\right) \] となるが、
\begin{align*} \left(\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 0\\ 1 & 0 & 1 \end{array}\right) & \ne\left(\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1\\ 1 & 1 & 0 \end{array}\right)\\ & =A \end{align*} なので、表現行列は線形写像の行列\(A\)とは異なる。
(2)
線形写像\(f:\mathbb{R}^{3}\rightarrow\mathbb{R}^{3}\)があり、写像\(f\)を\(3\times3\)行列\(A_{f}\)を用いて、\[ f\left(\begin{array}{c} x\\ y\\ z \end{array}\right)=A_{f}\left(\begin{array}{c} x\\ y\\ z \end{array}\right) \] として、\(\mathbb{R}^{3}\)の基底を\(\boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\boldsymbol{a}_{3}\)とする。
このとき、表現行列\(A\)は
\[ \left(f\left(\boldsymbol{a}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{a}_{2}\right),f\left(\boldsymbol{a}_{3}\right)\right)=\left(\boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\boldsymbol{a}_{3}\right)A \] を満たし、これを\(A\)について解くと、
\begin{align*} A & =\left(\boldsymbol{a}_{1},\boldsymbol{a}_{2},\boldsymbol{a}_{3}\right)^{-1}\left(f\left(\boldsymbol{a}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{a}_{2}\right),f\left(\boldsymbol{a}_{3}\right)\right)\\ & =\left(\begin{array}{ccc} a_{1,x} & a_{2,x} & a_{3,x}\\ a_{1,y} & a_{2,y} & a_{3,y}\\ a_{1,z} & a_{2,z} & a_{4,z} \end{array}\right)^{-1}\left(A_{f}\left(\begin{array}{c} a_{1,x}\\ a_{1,y}\\ a_{1,z} \end{array}\right),A_{f}\left(\begin{array}{c} a_{2,x}\\ a_{2,y}\\ a_{2,z} \end{array}\right),A_{f}\left(\begin{array}{c} a_{3,x}\\ a_{3,y}\\ a_{3,z} \end{array}\right)\right)\\ & =\left(\begin{array}{ccc} a_{1,x} & a_{2,x} & a_{3,x}\\ a_{1,y} & a_{2,y} & a_{3,y}\\ a_{1,z} & a_{2,z} & a_{4,z} \end{array}\right)^{-1}A_{f}\left(\begin{array}{ccc} a_{1,x} & a_{2,x} & a_{3,x}\\ a_{1,y} & a_{2,y} & a_{3,y}\\ a_{1,z} & a_{2,z} & a_{4,z} \end{array}\right) \end{align*} となる。
(2)
\begin{align*} \left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right) & =\boldsymbol{y}\\ & =f\left(\boldsymbol{x}\right)\\ & =f\left(\sum_{k=1}^{m}x_{k}\boldsymbol{v}_{k}\right)\\ & =\sum_{k=1}^{m}x_{k}f\left(\boldsymbol{v}_{k}\right)\\ & =\left(f\left(\boldsymbol{v}_{1}\right),f\left(\boldsymbol{v}_{2}\right),\cdots,f\left(\boldsymbol{v}_{m}\right)\right)\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right)\\ & =\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \end{align*} となり、\(\left(\boldsymbol{w}_{1},\boldsymbol{w}_{2},\cdots,\boldsymbol{w}_{n}\right)\)は正則であるので、\[ \left(\begin{array}{c} y_{1}\\ y_{2}\\ \vdots\\ y_{n} \end{array}\right)=A\left(\begin{array}{c} x_{1}\\ x_{2}\\ \vdots\\ x_{m} \end{array}\right) \] となり与式は成り立つ。
ページ情報
| タイトル | 表現行列の定義とベクトルの成分 |
| URL | https://www.nomuramath.com/ymv1ed36/ |
| SNSボタン |
線形写像・零写像・線形変換・ 恒等変換の定義と性質
\[
\begin{cases}
f\left(\boldsymbol{x}+\boldsymbol{y}\right)=f\left(\boldsymbol{x}\right)+f\left(\boldsymbol{y}\right)\\
f\left(c\boldsymbol{x}\right)=cf\left(\boldsymbol{x}\right)
\end{cases}
\]

